İlk Türk devletleri: İslamiyet öncesi kuruluş kronolojisi
Tablo, İslamiyet öncesi Türk devletlerini ders kitaplarında ve TDV İslâm Ansiklopedisi'nde geçen kuruluş yıllarına göre sıralar; MÖ yıllar eksi değerle gösterilir. Asya Hun için Teoman'ın bilinen ilk hükümdar olduğu MÖ 220, Avrupa Hun için Kavimler Göçü'nün başladığı 375 alındı. Bu dönemin tarihleri Çin ve Bizans kaynaklarına dayanır ve kaynaktan kaynağa değişebilir: Uygurlar ders kitabında 744, TDV'de 745; Avarlar 558 ile 567 arasında; Ak Hunlar 4. yüzyılın ortasından 420'ye kadar farklı tarihlerle anılır. Kırgızların daha önce de Yenisey'de bir devleti vardı; 840, Uygurları yıkıp Ötüken'e hâkim oldukları yıldır. Tuna Bulgar ile II. Göktürk arasında bir yıl fark olduğundan bu madde, Ak Hunlar ve Kırgızlar oyunda kullanılmaz.
Bu listeyle oyna →Hangisi daha?Akıllı tahtada açGünün bulmacası
| # | Ad | Kurucusu · merkez | Kuruluş |
|---|---|---|---|
| 1 | Asya Hun Devleti | Teoman (Mete ile güçlendi) · Ötüken | MÖ 220 |
| 2 | Avrupa Hun Devleti | Balamir · Karadeniz kuzeyi, sonra Macaristan | 375 |
| 3 | Ak Hun Devleti (Eftalitler) | Aksuvar döneminde güçlendi · Toharistan | 420 |
| 4 | I. Göktürk Kağanlığı | Bumin Kağan · Ötüken | 552 |
| 5 | Avar Kağanlığı | Bayan Kağan · Pannonya (Macaristan) | 558 |
| 6 | Hazar Kağanlığı | Batı Göktürklerden ayrıldı · Belencer, sonra İtil | 630 |
| 7 | Tuna Bulgar Devleti | Asparuh · Pliska | 681 |
| 8 | II. Göktürk (Kutluk) Devleti | İlteriş Kutluk Kağan · Ötüken | 682 |
| 9 | Uygur Kağanlığı | Kutluk Bilge Kül Kağan · Ötüken, sonra Ordu-Balık | 744 |
| 10 | Karluk Devleti | Arslan İl Tirgüg · Balasagun yöresi | 766 |
| 11 | Kırgızlar (Ötüken hâkimiyeti) | Uygur Devleti'ni yıktılar · Ötüken | 840 |
İlk Türk devletleri sıralama oyunu: ezberle, kendini test et
Bu sıralamayı ezberlemenin en kolay yolu oynamak. Bu listeyle oyna her turda listeden rastgele 5 madde getirir; sen doğru sıraya dizersin, her denemede doğru yerdekiler yeşile döner. Hangisi daha? modunda ise iki madde arasında hangisinin önce geldiğini tahmin edersin. Sınıfta akıllı tahtada da oynanabilir.
Sık sorulanlar
- Bilinen ilk Türk devleti hangisidir?
- Asya Hun Devleti. Bilinen ilk hükümdarı Teoman MÖ 220 civarında başa geçti; devlet, MÖ 209'da tahta çıkan oğlu Mete Han döneminde en geniş sınırlarına ulaştı. Merkezi Ötüken'di.
- Türk adını devlet adı olarak ilk kullanan devlet hangisidir?
- Göktürkler. 552'de Bumin Kağan'ın Ötüken'de kurduğu kağanlık, Türk adını resmî devlet adı olarak kullanan ilk devlettir; Orhun Yazıtları da II. Göktürk döneminden kalmadır.
- Uygurlar ne zaman ve nerede devlet kurdu?
- Uygurlar, II. Göktürk Devleti'ni yıkarak 744'te (TDV'ye göre 745) Kutluk Bilge Kül Kağan önderliğinde Ötüken'de devlet kurdu. Devlet 840'ta Kırgız saldırısıyla yıkıldı.
Kaynaklar
Başka listeler
16 Türk Devleti sırasıyla: kuruluş yılları ve kurucuları16 madde · TarihAnadolu medeniyetleri: kronolojik sıralama ve yaklaşık tarihler8 madde · TarihAtatürk inkılapları: kronolojik sıra, tarihleri ve alanları23 madde · TarihAtatürk'ün katıldığı savaşlar: sırası, görevleri ve rütbeleri8 madde · TarihAfrika'nın en kalabalık ülkeleri: nüfusa göre ilk 1515 madde · DünyaAsya'nın en kalabalık ülkeleri: nüfusa göre ilk 1515 madde · DünyaHer gün yeni bir sıralama bulmacası
5 madde, tek doğru sıra, 6 hak. Ücretsiz ve üyeliksiz.
Bugünün bulmacası →