Osmanlı yenileşme hareketleri: Lale Devri'nden II. Meşrutiyet'e kronoloji
Osmanlı'da yenileşme 1718'de Lale Devri'yle başladı; Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) fermanlarının ardından 1876'da Kanun-i Esasi ile I. Meşrutiyet ilan edildi.
| Sıra | Ad | Dönem · Ayrıntı | Yıl |
|---|---|---|---|
| 1 | Lale Devri1718–1730 · III. Ahmed, Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa | 1718–1730 · III. Ahmed, Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa | 1718 |
| 2 | İbrahim Müteferrika matbaasıMatbaa izni 1727, ilk kitap 1729 | Matbaa izni 1727, ilk kitap 1729 | 1727 |
| 3 | Mühendishane-i Bahrî-i HümâyunDeniz mühendis okulu · I. Abdülhamid | Deniz mühendis okulu · I. Abdülhamid | 1775 |
| 4 | Nizam-ı Cedid1792–1807 · III. Selim'in yenilik dönemi ve yeni ordusu | 1792–1807 · III. Selim'in yenilik dönemi ve yeni ordusu | 1792 |
| 5 | Mühendishane-i Berrî-i HümâyunKara mühendis okulu · III. Selim | Kara mühendis okulu · III. Selim | 1795 |
| 6 | Sened-i İttifakII. Mahmud ile âyanlar arasında | II. Mahmud ile âyanlar arasında | 1808 |
| 7 | Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıVaka-i Hayriye · II. Mahmud · yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye | Vaka-i Hayriye · II. Mahmud · yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye | 1826 |
| 8 | Tanzimat Fermanı3 Kasım 1839 · Gülhane Hatt-ı Hümâyunu | 3 Kasım 1839 · Gülhane Hatt-ı Hümâyunu | 1839 |
| 9 | Islahat FermanıGayrimüslimlere yeni haklar | Gayrimüslimlere yeni haklar | 1856 |
| 10 | I. MeşrutiyetKanun-i Esasi ilan edildi · ilk Osmanlı anayasası · II. Abdülhamid | Kanun-i Esasi ilan edildi · ilk Osmanlı anayasası · II. Abdülhamid | 1876 |
| 11 | II. MeşrutiyetKanun-i Esasi yeniden yürürlükte | Kanun-i Esasi yeniden yürürlükte | 1908 |
Bu liste hakkında
Tablo, Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyıldan itibaren görülen başlıca yenileşme ve ıslahat adımlarını başladıkları ya da ilan edildikleri yıla göre sıralar. Lale Devri ve Nizam-ı Cedid gibi dönem adları için başlangıç yılı verilmiştir; Lale Devri 1718–1730, Nizam-ı Cedid 1792–1807 yıllarını kapsar. İbrahim Müteferrika'nın matbaası için padişah izninin verildiği 1727 yılı esas alındı; ilk kitap 1729'da basıldı. Tarihler TDV İslâm Ansiklopedisi maddelerine dayanır. KPSS ve YKS tarih sorularında bu hareketlerin sırası ve hangi padişah döneminde yapıldıkları sık sorulur.
Osmanlı yenileşme hareketleri sıralama oyunu: ezberle, kendini test et
Bu sıralamayı ezberlemenin en kolay yolu oynamak. Bu listeyle oyna her turda listeden rastgele 5 madde getirir; sen doğru sıraya dizersin, her denemede doğru yerdekiler yeşile döner. Hangisi daha? modunda ise iki madde arasında hangisinin önce geldiğini tahmin edersin. Sınıfta akıllı tahtada da oynanabilir.
Sık sorulanlar
- Osmanlı'da ilk ıslahat hareketi hangisidir?
- Batı'yı örnek alan ilk kapsamlı yenileşme dönemi olarak 1718–1730 yıllarını kapsayan Lale Devri kabul edilir. Bu dönemde İbrahim Müteferrika'nın matbaası da kuruldu.
- Tanzimat Fermanı ne zaman ilan edildi?
- 3 Kasım 1839'da, Sultan Abdülmecid döneminde Gülhane Hatt-ı Hümâyunu adıyla ilan edildi.
- Yeniçeri Ocağı ne zaman kaldırıldı?
- 1826'da II. Mahmud döneminde kaldırıldı. Bu olay Vaka-i Hayriye (hayırlı olay) olarak anılır; yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ordusu kuruldu.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Lâle Devri (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Müteferrika, İbrâhim (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Mühendishâne (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Nizâm-ı Cedîd (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Sened-i İttifak (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Vak‘a-i Hayriyye (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Tanzimat (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Islahat Fermanı (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Kānûn-ı Esâsî (yeni sekmede açılır)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Meşrutiyet (yeni sekmede açılır)
Her gün yeni bir sıralama bulmacası
5 madde, tek doğru sıra, 6 hak. Ücretsiz.
Bugünün bulmacası